Hasło Instytutu
Polska wersja Polska wersja Polska wersja English version

Aktualności

2019-06-04

Pamięci Profesora Józefa Poklewskiego

  

Z żalem zawiadamiany, że w dniu 21 maja 2019 roku w wielu 82 lat zmarł profesor Józef Poklewski, emerytowany kierownik Zakładu Historii Sztuki Średniowiecznej i Nowożytnej Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Urodzony na Wileńszczyźnie był zasłużonym badaczem architektury barokowej oraz tradycji artystycznych Wilna i Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego.

Recenzował prace doktorskie wielu członków Instytutu, a także publikacje wydawane przez Instytut. W serii „Kultura artystyczna” miała ukazać się drukiem przygotowywana przez niego monografia związanego z Wilnem rzeźbiarza i architekta Antoniego Wiwulskiego.      


Informacja o Walnym Zebraniu i udzieleniu absolutorium

W dniu 18 maja 2019 roku odbyło się w Warszawie w lokalu Muzeum Azji i Pacyfiku. Zebraniu przewodniczył p. Bogusław Zagórski.

Sprawozdanie z działalności Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata za 2018 rok i Publikacje Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata  za 2018 rok zostały opublikowane w kwietniowym numerze „Sztuki i Krytyki”.

Na zebraniu przedstawiono Sprawozdanie finansowe za 2018 rok.

Komisja Rewizyjna przedstawiła Sprawozdanie z kontroli działalności merytorycznej i finansowej za 2018 rok z wnioskiem o udzielenie absolutorium Zarządowi za ten rok:

SPRAWOZDANIE KOMISJI REWIZYJNEJ

POLSKIEGO INSTYTUTU STUDIÓW NAD SZTUKĄ ŚWIATA

Z KONTROLI DZIAŁALNOŚCI MERYTORYCZNEJ I FINANSOWEJ ZA ROK 2018

Komisja Rewizyjna w roku 2018 działa w składzie:

1. dr Jacek Tomaszewski – Przewodniczący

2. dr Renata Piątkowska – Członek

3. dr Agnieszka Świętosławska – Członek

Zgodnie z § 23 i 24 statutu Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata Komisja Rewizyjna na posiedzeniu w dniu 16 maja 2018 roku dokonała oceny działalności Zarządu Instytutu za rok 2018 pod względem celowości, rzetelności i gospodarności działania. Komisja Rewizyjna zapoznała się ze sprawozdaniem z działalności organizacyjnej i merytorycznej Instytutu oraz ze sprawozdaniem finansowym za rok obrotowy 2018.

Podstawowe obszary prac Komisji Rewizyjnej dotyczyły:

1. Działalności organizacyjnej i merytorycznej Instytutu.

2. Oceny prawidłowości zarządzania funduszami dokonanej na podstawie sprawozdania finansowego.

ad. 1. Na podstawie analizy sprawozdania Zarządu PISNSŚ za rok 2018 stwierdzono, że działalność organizacyjna i merytoryczna Instytutu spełnia założenia programowe instytucji. Główne cele Instytutu, jakimi są badania światowej sztuki, ochrona materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego różnych rejonów świata oraz działalność popularyzatorska i wydawnicza realizowane były poprzez metody określone w statucie Instytutu.

Szczególnie ważne zadanie statutowe, jakim jest organizacja i konsolidacja życia naukowego oraz tworzenie siatki współpracy międzynarodowej wcielano w życie poprzez przygotowanie dwóch międzynarodowych konferencji oraz organizację siedmiu promocji publikacji książkowych Instytutu i piętnastu seminariów oraz zebrań naukowych. Jak już wielokrotnie Komisja miała okazję podkreślić, szczególnie ten ostatni rodzaj działalności, wypełniający cel określony w punkcie 10. 6. paragrafu Statutu Organizacji, wydaje się cenny w kontekście integracji środowisk badawczych oraz popularyzacji działalności Instytutu.

14 wydawnictw opublikowanych oraz kilka przygotowanych do druku przez Instytut w 2018 roku w formie syntez, monografii, publikacji cyklicznych oraz czasopism obejmują tematykę sztuki i kultury Dalekiego Wschodu, Ameryki Łacińskiej oraz Europy. Ukazywał się regularnie periodyk „Sztuka i Krytyka”. Ponadto w ramach Instytutu realizowano 8 krajowych i międzynarodowych projektów badawczych, edytorskich i digitalizacyjnych.

 Na podstawie sprawozdań merytorycznych Zarządu z trzech ostatnich lat Komisja stwierdziła zmniejszenie liczby wydawnictw (2016 – 24, 2017 – 16) oraz organizowanych przez Instytut konferencji naukowych (2016 – 5, 2017 – 6). Jednocześnie stwierdzono wzrost liczby realizowanych projektów (2016 – 5, 2017 – 3) oraz seminariów, zebrań naukowych i promocji publikacji (2016 – 13, 2017 – 8). Wyniki te świadczą o ewolucji profilu funkcjonowania Instytutu w ramach założeń statutowych i jednocześnie wskazują na umiejętność elastycznego dostosowywania środków do realizacji celów programowych.

W kontekście dalszych starań Instytutu o podwyższenie  kategorii naukowej w ramach parametryzacji jednostek naukowych wskazane byłoby wykorzystanie potencjału, który daje uwzględnienie w dorobku Instytutu punktowanych publikacji jego członków, niepowiązanych z innymi jednostkami naukowymi.

 ad. 2. Składane na zebraniach oraz zawarte w sprawozdaniu finansowym za rok 2018 dane o dochodach i wydatkach pozwoliły na bieżącą ocenę sytuacji finansowej Instytutu.

Przeanalizowano wydatkowanie dofinansowania konferencji naukowych, grantów i wydawnictw książkowych z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, z Fundacji Lanckorońskich, British Library i innych źródeł. Przeanalizowano także strukturę zrealizowanych przychodów i kosztów działalności statutowej oraz bilans aktywów obrotowych, trwałych, kapitału własnego, zobowiązań finansowych oraz informacje dotyczące zawartych umów. Na podstawie analizy sprawozdania finansowego, na które składa się:

  1. Bilans sporządzony na 31.12.2018;
  2. Rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31.12.2018;
  3. Informacji dodatkowych do bilansu i rachunku wyników za rok 2018;

Komisja stwierdziła brak nieprawidłowości oraz klarowność sporządzenia dokumentacji finansowej za 2018 rok. Niepokoi jednak fakt, że Instytut poniósł znaczną stratę w kwocie 6.326,90 zł, dorównującej niemalże całości wpłat z tytułu składek członkowskich.

W oparciu o informację zawartą w sprawozdaniu finansowym, dotyczącą wpłat członkowskich Komisja stwierdziła znaczny, ponad 50 procentowy, spadek wpływów ze składek w stosunku do poprzedniego roku. Z tego powodu Komisja zaleca podjęcie skutecznych działań dotyczących egzekucji składek członkowskich, gdyż stanowią one jedyny stały dochód Instytutu, dający gwarancję pokrycia podstawowych opłat administracyjnych.

Na podstawie przeprowadzonej kontroli Komisja Rewizyjna wnosi o zatwierdzenie sprawozdania z działalności merytorycznej i finansowej Instytutu za rok 2018 i o udzielenie absolutorium Zarządowi za ten rok.

Dr Jacek Tomaszewski  - Przewodniczący                                                                                   

Dr Renata Piątkowska   - członkini

Dr Agnieszka Świętosławska   - członkini Absolutorium zostało na wniosek Komisji udzielone.

Protokół  z Walnego Zebrania dostępny jest dla członków w siedzibie Instytutu.      



Wybór  profesorów Jerzego Malinowskiego i Jerzego Uścinowicza na członków honorowych Rosyjskiej Akademii Sztuki

 

 



22 maja w Białej Sali w siedzibie Rosyjskiej Akademii Sztuki w Moskwie odbyła się ceremonia wręczenia odznak i dyplomów członków honorowych (zagranicznych) Akademii członkom PISnSŚ - profesorom Jerzemu Malinowskiemu i Jerzemu Uścinowiczowi. W uroczystości udział wzięli pierwszy wiceprezydent RAS Wiktor Kalinin i sekretarz Prezydium RAS Oleg Koszkin.

Ceremonia odbyła się na otwarciu konferencji „Drogi rozwoju prawosławnej sztuki cerkiewnej: Polska (Białystok) i Rosja. Regionalne aspekty w kontekście jedności zadań artystycznych”, przygotowanej przez Rosyjską Akademię Sztuki,  Instytut Historii i Teorii Sztuk Przedstawiających RAS oraz Międzynarodową Katedrę UNESCO Sztuk Przedstawiających i Architektury przy RAS.  



 

Grupa Jung Idysz i żydowska awangarda artystyczna w dwudziestoleciu międzywojennym.

Idee – postawy – relacje.

 

Konferencja organizowana przez Muzeum Miasta Łodzi, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego oraz Zakład Niemcoznawstwa w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu Łódzkiego

Łódź, 12-13 czerwca 2019 r. 

Muzeum Miasta Łodzi, ul. Ogrodowa 15

Sala Lustrzana

 

PROGRAM

ŚRODA 12.06

Otwarcie konferencji

10.00-10.15 – Barbara Kurowska, Adam Klimczak – oficjalne otwarcie konferencji

10.15-10.45 – prof. Jerzy Malinowski, dr Małgorzata Geron, Uniwersytet Mikołaja Kopernika /  Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata Badania awangardy artystycznej w Polsce. Historia – perspektywy – najnowsze publikacje

10.45-11.15 – dr hab. Eleonora Jedlińska, Uniwersytet Łódzki / Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Grupa Jung Idysz i tradycja ekspresjonizmu – malarstwo amerykańskiej sztuki figuratywnej w XX wieku

11.15-11.45 – dr hab. Artur Kamczycki, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Kilka refleksji nad sztuką Jankiela Adlera

11.45-12.20 – dyskusja i przerwa kawowa

Panel I

12.20-12.40 – dr Renata Piątkowska, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN / Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Sztuka narodowa czy sztuka narodu? Wystawy artystów z kręgu awangardy w Żydowskim Towarzystwie Krzewienia Sztuk Pięknych w Warszawie

12.40-13.00 – dr Tamara Sztyma, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN / Uniwersytet Warszawski / Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, „Nowa sztuka żydowska” jako wyraz nowych postaw ideologicznych i przemian tożsamości polskich Żydów w pierwszych dekadach XX wieku

13.00-13.20 – Teresa Śmiechowska, Żydowski Instytut Historyczny, Jidyszland fotografia jako środek tworzenia mitu narodu

13.20-13.40 – dr Karol Jóźwiak, Uniwersytet Łódzki, Problem tożsamości w twórczości Stefana Themersona

13.40-14.00 dyskusja

14.00-15.00 obiad

Panel II

15.00-15.20 – dr Małgorzata Stolarska-Fronia, Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie / Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Kolektywy młodych gniewnych? Portret grupowy Jung Idysz na tle awangardowych grup z Niemiec

15.20-15.40 – dr Lidia Głuchowska, Uniwersytet Zielonogórski, Bunt i Jung Idisz. Między Poznaniem, Łodzią a Berlinem. Kontakty, koncepcje i wydarzenia artystyczne

15.40-16.00 – Agnieszka Salamon-Radecka, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Kontakty Giny i Marka Szwarców ze środowiskiem poznańskiego „Buntu” w okresie dwudziestolecia międzywojennego w świetle zachowanych materiałów źródłowych

16.00-16.20 dyskusja i przerwa kawowa

Panel III

16.20-16.40 – David Mazower, Yiddish Book Center, Fun’m opgrunt / Out of the Abyss: The Women Artists of Farlag Achrid - A Forgotten Chapter of Yung Yidish

16.40-17.00 – dr Ewa Rybałt, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Margit Sielska-Reich w poszukiwaniu środka ciężkości

17.00-17.20 – dr Magdalena Maciudzińska-Kamczycka, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu / Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Żydowska, kobieca, feministyczna? Artystki Jung Idysz i ich sztuka

17.20-17.30 – Anna Małaczyńska, Muzeum Miasta Łodzi, Felicja Pacanowska (1907-2002) – przyczynek do biografii (komunikat)

17.30-17.50 – dyskusja

18.00 – wernisaż wystawy „Ekspresje Wolności. Bunt i Jung Idysz – wystawa, której nie było…”

CZWARTEK 13.06

10.00-11.00 – Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Ekspresje Wolności. Bunt i Jung Idysz – wystawa, której nie było…”

Panel IV

11.00-11.20 – dr Monika Polit, Uniwersytet Warszawski, Ludowy inteligent na obrzeżach Awangardy

11.20-11.40 – Izabella Powalska, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, „Wiersze słowem i grafiką”. Ilustrowane wydawnictwa z kręgu Jung Idysz

11.40-12.00 – Dariusz Dekiert, Uniwersytet Łódzki, Między Jidyszlandem a Palestyną. Twórczość jidyszowa i hebrajska Icchoka Kacenelsona

12.00-12.20 – dr Krzysztof Cichoń, Uniwersytet Łódzki, Nieuchronność etnosu. Letryzm i mesjanizm po „la rafle du Vel' d'Hiv”

12.20-12.50 – dyskusja i przerwa kawowa

Panel V

12.50-13.10 – prof. Małgorzata Leyko, Uniwersytet Łódzki, Mojżesz Broderson i żydowska awangarda teatralna

13.10-13.30 – dr hab. Agata Chałupnik,   Uniwersytet Warszawski, Tango judío i asymilacja przez muzykę

13.30-13.50 – dr Joanna Podolska, Uniwersytet Łódzki, Niedaleko Jung Idysz. Bracia Bajgelmanowie i ich muzyka

13.50-14.10 – dr Adam Sitarek, Uniwersytet Łódzki, Żydowscy artyści i Zagłada. Przypadek getta łódzkiego

14.10-14.30 – podsumowanie konferencji

Komitet organizacyjny:

Dr  Irmina Gadowska, Uniwersytet Łódzki

Adam Klimczak, Muzeum Miasta Łodzi

Dr Agnieszka Świętosławska, Uniwersytet Łódzki 



Promocja książki prof. Teresy  Grzybkowskiej


Zarząd Instytutu, Wydawnictwo Tako oraz Muzeum Czartoryskich w Puławach

zapraszają 14 czerwca 2019 roku o godz. 16 na kolejną, po warszawskiej, promocję książki prof. Teresy Grzybkowskiej

Kobieta wodzem chwalebnego czynu. Twórczynie pierwszych polskich muzeów i ogrodów filozoficznych  (Warszawa – Toruń 2018).

Promocja odbędzie się w  Muzeum Czartoryskich w Puławach (ul. Czartoryskich 8), miejscu tak ważnym dla Izabeli Czartoryskiej, w Domku Aleksandryjskim

 


 

Obchody 100-lecia nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską i Japonią 

Jikihitsu. The Signature of the Artist. The Presence of Japanese Tradition in Contemporary Polish Art” – conference and accompanying events

PROGRAMME

International Conference:

Jikihitsu. The Signature of the Artist. The Presence of Japanese Tradition in Contemporary Polish Art

10-12 June 2019, The Association of Polish Architects, Foksal 2, Warsaw

Monday, 10 June 2019

9.30-10.00

registration of participants, coffee

10.00

official opening of the conference

10.20-10.40

prof. Jerzy Malinowski

(Polish Institute of World Art Studies, Nicolaus Copernicus University, Toruń)

“Polish and Japanese Approach. Activity of the Polish Institute of World Art Studies”

10.40-11.00

prof. Akiko Kasuya

(The Kyoto City University of Arts)

Celebration – Polish-Japan Contemporary Art Presentation”

11.00-11.20

Paweł Pachciarek

(Osaka University; Adam Mickiewicz Institute, Poznań; Polish Institute of World Art Studies)

Japaneseness in the Activities of Cotemporary Polish Artists on the Example of a Polish-Japanese Contemporary Art Exhibition Celebration

11.20-11.40

prof. Michio Hayashi

(Faculty of Liberal Arts, Sophia University Tokyo, Japan)

“The Euro-Japanese Relationship through the Concept of Ornament/Decorative Art”

11.40-12.00

Katarzyna Nowak

(Manggha Museum, Cracow)

“Living National Treasures of Japan – Exceptional Presence at Manggha Museum”

12.00-12.20

discussion, coffee

12.20-12.40

prof. Michael Schneider

(The Tokyo University of the Arts [Geidai])

“Cultural Interrelations between Europe and Japan Observed in Printed Art – an Artist’s View”

12.40-13.00

Katarzyna Anna Maleszko

(National Museum in Warsaw, Polish Institute of World Art Studies)

“What is the East to the West? On Our Inspiring Meetings”

13.00-13.20

prof. Shigemi Inaga 

(International Research Centre for Japanese Studies, Kyoto)

Ushushi and Usturoi, Metempsychosis and Transition”

13.20-13.40

Łukasz Kossowski, Ph.D.

(Museum of Literature, Warsaw; Polish Institute of World Art Studies)

“Point of View. Japanese Signature. Polish Signature”

13.40-14.00

Magdalena Janota-Bzowska, Ph.D.

(Collegium of Art Education, The Maria Grzegorzewska University, Warsaw)

“Sign of the Artist, the Artistic Sign – the Autonomy of the Artist’s Signature“

14.00-14.20 

discussion

14.20-15.20

lunch

15.20-15.40

prof. Yuko Nakama

(Ritsumeikan University, Kyoto)

“New Digital Art and Japanese Aesthetics”
15.40-16.00

Zbigniew Wałaszewski, Ph.D. 

(Collegium of Art Education, The Maria Grzegorzewska University, Warsaw)

“Fascinating Strangeness. Japanese Culture in the Eyes of Western Filmmakers”

16.00-16.20

Radosław Predygier

(Polish Art and Science Mission in Japan, Okayama; Polish Institute of World Art Studies)

“Polish Trace in Okayama. Polish Art and Science Mission in Japan”

16.20-16.40

Tomohiro Higashikage

(Nomart Gallery, Osaka)

“Life and Death – The Quiet Talking with the Existence”

16.40-17.00
prof. Jerzy Uścinowicz

(Bialystok University of Technology, Białystok; Polish Institute of World Art Studies)

“New Church of Saint Nicholas of Japan at Kamienna Górka in Minsk. The Close Tradition of the Far East”

17.00-17.20 

discussion

18.00

dinner

Tuesday, 11.06.2019

9.00-9.20

Milada Ślizińska

(Academy of Fine Arts, Warsaw)

“Magdalena Abakanowicz and Japan”

9.20-9.40

Masako Takahashi (Miura)

(Wonderful Art Production, Japan)

“From Hospital Art to the Irreplaceable Cooperation with Polish artists: Józef Wilkoń and Lidia Dańko”

9.40-10.00

Anna Dzierżyc-Horniak, Ph.D. 

(The John Paul II Catholic University of Lublin; Polish Institute of World Art Studies)

What Is Needed Is Concentration, Inner Silence and Willingness to Listen. Koji Kamoji in Creative Dialogue with Polish Artists”

10.00-10.20

Marta Kowalewska

(Central Museum of Textiles in Łódź)

“Woven Ties. Naomi and Masakazu Kobayashi”

10.20-10.40

Joanna Sitkowska-Bayle

(International Association of Art Critics, Paris)

“Meetings with Japan – artistic output of Aliska Lahusen and Gabriela Morawetz”

10.40-11.00

discussion, coffee

11.00-11.20

Anita Zdrojewska

(Pompka Foundation, PUBLINK Agency)

“BUTOH – Experiments, Provocations and Inspirations: an Endless Trip in the Footsteps of Kazuo Ohno & Tatsumi Hijikata”

11.20-11.40

Yoko Nakata

(Biwako Biennale, Japan)

“Biwako Biennale – Art Festival in the Historical City”
11.40-12.00

Gabriela Morawetz 

“Permeation – Image and Movement/Cooperation with Tarinainanika Duo in Context of Biwako Biennale”

12.00-12.20

Magdalena Durda-Dmitruk, Ph.D. 

(Collegium of Art Education, The Maria Grzegorzewska University, Warsaw; Polish Institute of World Art Studies)

“A Fragment of the Whole. The Traces of Japanese Aesthetics in the Works on Silk of Selected Polish Female Artists”

12.20-12.40

Rina Matsudaira

(Sony Music, Kyoto)

"Inspired by the Classics of East Asia ―Searching for a meeting place of narratives and paintings"

12.40-13.00

Magdalena Furmanik-Kowalska, Ph.D. 

(Polish Institute of World Art Studies)

“European fairy tales and kawaii aesthetic. Experimental photography by Ewa Doroszenko.”

13.00-13.20 discussion

13.20-14.20 lunch

14.20-14.40

prof. Yasuyuki Saegusa

(Faculty of Art, SOJO University, Kumamoto)

“Volcano · Art · Human - Residency Project in Kumamoto, Japan”

14.40-15.00

prof. Agnieszka Rożnowska

(Fine Arts Academy, Warsaw)

“Mono-No-Aware. Memories from Kyushu”
15.00-15.20

prof. Aleksander Woźniak

(Faculty of Fine Arts, University of Warmia and Mazury in Olsztyn)

“Negative Space and the Issue of Transformation in the Process of Artistic Creation. Based on a Project Looking at Tokyo

15.20-15.40

Kazuhiro Korenaga

(Akaiwa Art Rally, Soja Artists Residence)

“Art as a Mean to Connect Area and People”
15.40-16.00

Chie Piskorska

(Polish-Japanese Academy of Information Technology)

“New Japonism and the Idea of BUNKASAI Japanese Arts Festival”

16.00-16.20

discussio

18.00

finissage of the exhibition, SARP

with performance of Małgorzata Niespodziewana-Rados

and butoh performance: Anita Zdrojewska, Joanna Sarnecka „Wedding – kekkonshiki. BUTOH at Matsuri”

Wednesday, 12 June 2019

9.00-9.20

prof. Joanna Stasiak

(Collegium of Art Education, The Maria Grzegorzewska University, Warsaw)

“Immersion in Seeing”

9.20-9.40

Przemysław Radwański, Ph.D. 

(Collegium of Art Education, The Maria Grzegorzewska University, Warsaw)

“Artist’s Work as Meditation. The Influence of Practising Zen on the Creative Process”

9.40-10.00

prof. Małgorzata Niespodziewana-Rados

(Faculty of Art, Pedagogical University of Cracow)

“Practising Mindfulness – On Japanese Experience in Creative Work”

10.00-10.20

Joanna Zakrzewska, Ph.D. 

(Polish-Japanese Academy of Information Technology in Gdańsk)

“The Influence of Japanese Calligraphy and Ink Wash Painting on Contemporary Polish Artists”

10.20-10.40

Zbigniew Urbalewicz

(Faculty of Fine Arts, University of Warmia and Mazury in Olsztyn)

“Creative Journeys to the World of Japanese Calligraphy. The Analysis of the Areas of Influence of Aesthetics and Artistic Experiences”

10.40-11.00

Tomasz Rudomino

(Paris)

“Two Faces of Avant-garde: Gutai and Kosai Hori”

11.00-11.20

discussion, coffee

11.20-11.40

prof. Elżbieta Banecka

(Academy of Fine Arts, Warsaw)

“Uncombed from Kyoto”

11.40-12.00

prof. Ewa Latkowska

(Academy of Fine Arts, Łódź)
“The Art of Paper. Paper in Art”

12.00-12.20

Konrad Juściński, Ph.D. 

(Michał Iwaszkiewicz Poznan School of Social Sciences in Poznań)

“Two Roads, One Direction_Y_”

12.20-12.40

Nonki Nishimura

(AT ARTS)

“The Eyes of Truth”

12.40-13.00

Atsushi Hosoi

(Musashino Art University in Tokyo)

“On the Progress, Development and Background of the Work of Contemporary Young Wood Sculptor”
13.00-13.20

Paweł Jasiewicz

(Academy of Fine Arts, Warsaw)

“Every Wood Has Its Own Tone, Every House Has Its Own Song”
13.20-13.40

discussion, wrap-up of the conference

13.30

lunch

Accompanying events

22 May, 14.30: vernissage “Art of Józef Wilkoń in Japan”, exhibition of illustrations and sculpture, The Maria Grzegorzewska University Gallery, Szczęśliwicka 40, 22 May-21 June 2019

2-13 June 2019: main exhibition “Jikihitsu. The Signature of the Artist

painting, textiles, graphics, drawing, sculpture, installations, Pavilion of the Association of Polish Architects, Foksal 2, Warsaw

2-15 June 2019: Joanna Stasiak, “Cities of Fishes”, painting on silk, Piwnica Artystyczna, ul Dewajtis 3, Warsaw

7-14 June 2019: Krzysztof Wodiczko, show of projects' documentation performed in Japan, Profile Foundation, Franciszkańska 6, Warsaw

9 June 2019, 13.00: vernissage Joanna Stasiak, “Cities of Fishes”, painting on silk, Piwnica Artystyczna, ul Dewajtis 3, Warsaw. Performative concert inspired by Joanna Stasiak’s paintings. Zofia Bartoszewicz – intuitive singing, Igor Buszkowski - bass guitar, Jacek Szczepanek - sounds collage.

9 June 2019, 19.00: vernissage “Jikihitsu. The Signature of the Artist” – photography, new media, installations, film, video art, Stara Galeria, pl. Zamkowy 8, Warsaw, 7-21 June 2019

10-12 June 2019: An international conference: “Jikihitsu. The Signature of the Artist. The Presence of Japanese Tradition in Contemporary Polish Art”, Pavilion of the Association of Polish Architects, Foksal 2, Warsaw

11 June 2019, 18.00: official finissage of the main exhibition “Jikihitsu. The Signature of the Artist” with the performance of Małgorzata Niespodziewana-Rados and butoh performance by Anita Zdrojewska and Joanna Sarnecka “Wedding – kekkonshiki” Pavilion of the Association of Polish Architects, Foksal 2, Warsaw

Participants:

Yui Akiyama, Stanisław Baj, Elżbieta Banecka, Mirosław Bałka, Bogna Becker, Fujioka Keiko & Michiko Sakuma, Toshihiro Hamano, Joanna Hawrot, Tomohiro Higashikage, Atsushi Hosoi, Daisuke Ichiba, Paweł Jasiewicz, Konrad Juściński, Maria Kiesner, Hiroo Kikai, Naomi Kobayashi, Shoukoh Kobayashi, Kazuhiro Korenaga, Aliska Lahusen, Ewa Latkowska, Monika Masłoń, Rina Matsudaira, Gabriela Morawetz, Grzegorz Mroczkowski, Małgorzata Malwina Niespodziewana- Rados, Nonki Nishimura, Stefan Paruch, Małgorzata Paszko, Radosław Predygier, Wiesław Rosocha, Agnieszka Rożnowska, Daniel Rumiancew, Yasuyuki Saegusa, Koichi Sato, Michael Schneider, Jarosław Sierek, Joanna Stasiak, Magdalena Świercz-Wojteczek, Masako Takahashi, Emiko Tokushige, Aleksandra Waliszewska, Mieczysław Wasilewski, Józef Wilkoń, Krzysztof Wodiczko, Jakub Woynarowski, Aleksander Woźniak, Joanna Zakrzewska.  

Apart from the conference, the programme of Jikihitsu. The Signature of the Artist. The Presence of Japanese Tradition in Contemporary Polish Art. offers also a cycle of accompanying events (main exhibition and a few individual shows, butoh performance, educational workshop and artistic performance) with the participation of outstanding artists from Poland, Japan and France. The aim of these events is to present the influence of Japanese tradition, culture, philosophy and aesthetic on contemporary Polish art and to showcase the works of Japanese artists and their inspiration with European culture.

The subject of the exhibitions will be the mutual relations of Polish and Japanese art, illustrated with the examples of creative output of renowned contemporary artists from both countries (as well as a few Polish artists working in France, in “symbiosis“ with Japanese culture and art). The exhibitions will have two parts. The first one will show the reception of Japanese art by contemporary Polish artists and the traces of Polish artists in Japan. The second one will present the works of artists whose creative activities are set between their home tradition of art and culture of the Far East and European influences.

The exhibitions are of interdisciplinary and multimedia character (painting, textile, graphics, drawing, sculpture, installation, photography, film, new media etc.). We’ll be able to see the works executed in traditional painting of graphic techniques (e.g. painting on canvas, panel, paper, or silk, woodcuts, posters, manggha), as well as the new media means of expression (i.a. photographs, video art). We will also admire a large representation of spatial installations, artistic textile and monumental sculptures.

The programme will be enriched by individual shows: an exhibition of illustrations and objects entitled Art of “Józef Wilkoń in Japan” (The Maria Grzegorzewska University Gallery in cooperation with ARKA Foundation), a video screening and presentation of various materials documenting Krzysztof Wodiczko’s projects carried out in Japan  e. g. „Hiroshima“, "Rozbroji" (Profile Foundation), an exhibition of paintings on silk by Joanna Stasiak (Cities of Fish, Piwnica Artystyczna) as well as art therapy workshops with the participation of Masako Takahashi within the framework of her “Hospital Art” activities. The finissage of the main exhibition at the Association of Polish Architects will be further celebrated by the performance of Małgorzata Niespodziewana-Rados and a butoh performance by Anita Zdrojewska and Joanna Sarnecka.

The showcased works of art will illustrate various topics that the conference raises, i.a. definition of space, notion of active emptiness, minimalism, references to Japanese philosophy, spirituality and aesthetic, as well as to the title signature of the artist – jikihitsu, which means the shaping of the creative individuality in the face of influences of the culture and art of the Far East or the other way round – globalisation and Europeanisation.

The participants of the exhibition and the accompanying events are living artists from Poland and Japan, as well as Polish artists living in France – all representing different generations. These are all professional artists who are well known and renowned, in the vast majority having also academic and teaching attainments (lecturing in Poland, Japan and France). They have a strong and lively contact with art, with Japanese artists, traditional Japanese techniques, arts and crafts (e.g. in connection with the artistic residencies or artistic and academic exchange programmes in which they have taken part etc.).

Opr. dr. Magdalena Durda-Dmitruk

 

 

INTERNATIONAL CONFERENCE 27–29 June 2019

Collections – Encounters – Inspirations

Reception of Japanese art and crafts in Central and Eastern Europe

before the establishment of diplomatic contacts between Poland and Japan in 1919

This project is part of the commemoration of the centennial of the regaining of independence and rebuilding Polish statehood.

 

PROGRAMME OF THE CONFERENCE

 

Thursday, 27 June 2019     

9:00 – 12:00 (Venue: The Feliks Jasieński Szołayski House, Plac Szczepański 9)

1st Meeting of the Cooperation Network for Japanese art and crafts in Central and Eastern Europe.

14:00 – 17:00 (Venue:The National Museum in Krakow – The Main Building, aleja 3 Maja 1)

Conference Opening – Welcome Speeches

Prof. Jerzy Malinowski, President of the Polish Institute of World Art Studies       

Representative of the National Museum in Krakow

Representatives of the Jagiellonian University     

Section I: Museums in Japan

Prof. Akiko Kasuya (Keynote Speaker, Kyoto City University of Art)

History of Museum in Japan and the character of its collection.

 

Yumi Segawa (Tokyo Gakugei University Library)

Trends and Perspectives of Digital Collections in Japan.

Section II: Reports on Contemporary Project on Japonisme

Mirjam Dénes (Ferenc Hopp Museum of Asiatic Arts in Budapest)

Japonisme in the Austro-Hungarian Monarchy: A Common Heritage.

Piotr Spławski, PhD (London)

Japanese Inspirations in the Work of Tadeusz Sikorski and Other Designers at the Zsolnay Factory in Pécs, Hungary – Preliminary Report.       

Discussion

18.00 Dinner     

 

Friday, 28 June 2019          

9:00 – 16:15

Section III: Beginning of collections 1

Filip Suchomel, PhD ​ (Academy of Performing Arts in Prague)

Collecting Japanese art in Czech Lands 1600-1900 with a Special Emphasize to Japanese Decorative Art.

Ralf Čeplak Mencin, (Slovene Ethnographic Museum)

The first Japanese collection in Slovenia.

Anna Katarzyna Maleszko (National Museum in Warsaw; Polish Institute of World Art Studies)

Warsaw collections of Japanese art and their significance in the cultural life of the city.

Discussion           

Coffee Break

Section IV: Beginning of collections 2              

Alice Kraemerová, PhD, (former affiliation National Museum - Náprstek Museum of Asian, African and American Cultures, Prague, Czech Republic)

Japanese Arts and Crafts for European Customers.

Małgorzata Reinhard-Chlanda, PhD, (Krakow Branch of Polish Institute of World Art Studies)

About the beginnings of collecting Japanese art in Cracow.

Karolina Alkemade (Museum of King Jan III’s Palace at Wilanów)

Japanese art in historical collection of Wilanów Palace.

Discussion           

Art visit in the National Museum in Krakow: Leonardo da Vinci, Lady with Ermine 

Lunch Break

Section V: Beginning of collections 3             

Klara Hrvatin, PhD (Faculty of Arts, University of Ljubljana)

Japanese collections in Slovenia: Past exhibitions and present developments.

Joanna Kokoć and Krzysztof Kalitko (National Museum in Poznan)

The unfinished journey. The hasamibako from the collection of the National Museum in Poznan.

Kristine Milere (Riga)     

Japanese arts and crafts collection of the LNMA/Art Museum RIGA BOURSE.

Discussion           

Coffee Break       

Section VI: Collectors and donors

Beata Romanowicz (The National Museum in Krakow)

Collecting Japanese art in the National Museum in Krakow before 1919.

 

Markéta Hanova (National Gallery, Prague)

A healthy reinvigoration: ukiyo-e prints and their collectors in the Czech milieu.

Barbara Trnovec, Collecting policy of a world traveller Alma M. Karlin (Celje Regional Museum, Slovenia)

Discussion 

16.30 Visiting the exhibition of the National Museum in Krakow

Saturday, 29 June 2019

9:00 – 16:00

Section VII: Japonisme in art and crafts

Łukasz Kossowski, PhD, Keynote speaker, (Adam Mickiewicz Museum of Literature, Warsaw; Polish Institute of World Art Studies)

Discussion

Coffee Break

 

Izabella Powalska (Łodź Branch of Polish Institute of World Art Studies)

„Landscapes of the soul”. Inspirations with the art of Japan in the work of Henryk Szczygliński.

 

Weiss Zofia (Wojciech Weiss Museum Foundation)

 On the eroticism of female images in Polish Art Nouveau influenced by Far East and West.

 

Prof. Svitlana Rybalko (Kharkiv State Academy of Culture)

Japonisme in Ukrainian Art of the late 19th – early 21st centuries.

 

Prof. Ivanna Pavelczuk (Kyiv National University of Technologies and Design)

Artistic Introspections of Japonism in the Practice of Ukrainian Colorists during the Art Nouveau Period.

 

Discussion           

Lunch Break       

Section VIII: Intercultural encounters

Prof. Estera Żeromska, Keynote speaker (Adam Mickiewicz University, Poznan; Polish Institute of World Art Studies)

Discussion           

Coffee Break

Agnieszka Kluczewska-Wójcik, PhD (Polish Institute of World Art Studies)

Between Mikado and Madame Chrysanthème. Japonisme in popular culture. 

Aleksandra Görlich (Krakow Branch of Polish Institute of World Art Studies)

Image of Japan created by Feliks Manggha Jasieński in articles published in the 'Miesięcznik Literacki i artystyczny' and 'Chimera' magazines

Eva Kaminski PhD (Jagiellonian University, Institute of Intercultural Studies;  Krakow Branch of Polish Institute of World Art Studies)

Feliks Manggha Jasieński – Polish Collector of Japanese art and its role in intercultural exchange between Poland and Japan.

Discussion

 

Section IX:  Contemporary Project on Japonisme

Anna Król, PhD (Manggha Museum of Japanese Art and Technology)

"Polish Japonisme" project at the Manggha Museum of Japanese Art and Technology,

Discussion           

16:30

Visit to the Manggha Museum of Japanese Art and Technology                   

 

Wstępna wersja programu konferencji. Ostateczny program konferencji na stronie internetowej: 

https://europe-japan2019.confer.uj.edu.pl/web/europe-japan2019 

oraz na Facebooku: 

https://www.facebook.com/International-conference-Collections-Encounters-Inspirations-370629173525790

Opr. dr Ewa Kamińska i Aleksandra Görlich             

 


 

The Department of History of Modern Art (Faculty of Fine Arts) 
The Department of History of Modern Art (Chair of History of Art and Culture, Faculty of History)
The Department of History of Polish Art and Culture on Emigration (Chair of History of Art and Culture, Faculty of History) at the Nicolaus Copernicus University in Toruń

The Institute of Art Research at the Vilnius Academy of Arts

The Polish Institute of World Art Studies


cordially invite you to 8th CONFERENCE ON MODERN ART IN TORUŃ

ART EDUCATION & ART CRITICISM  IN CENTRAL AND EASTERN EUROPE IN THE 20th AND 21st CENTURIES

on the 100th anniversary of the revival of the Faculty of Fine Arts at the Stefan Batory University in Wilno (Vilnius),since 1945 located at the Nicolaus Copernicus University in Toruń

The Centre of Contemporary Art “ZNAKI CZASU”,  Wały Generała Władysława Sikorskiego 13, 87-100 Toruń

9-11 October 2019

 

The conference will be devoted to:

  • the art doctrines and the art education curricula for visual artists, architects, urban planners, and urban designers;
  • the creator – idea – work – society relationship expressed via artistic and critical responses;

The core of the conference is the research on:

  • the concept of the construction and the reconstruction of the world and the human environment (post-extermination and post-chaos times);
  • contemporary ideas and utopias of the future related to them, political, technological and ecologicalones, expressed in art, architecture, and urban planning;
  • social acceptance of these ideas and the utopias or the opposition towards them expressed via artistic creation;
  • the circulation of ideas and works of art.

The core of interest is primarily Central, Eastern, and South-Eastern Europe in the course of the transformation throughout the twentieth and early twenty-first centuries.

The conference will be held in English. Time assigned for each paper: 20 minutes. The application forms, in English, ought to be emailed to torun@world-art.pl before May 15, 2019. The program of the Conference will be announced at the end of June.

The organisers do not cover the costs of travel and accommodation, although, upon request, they may assist in booking the rooms in the local hotels or dorms.

The entry fee is PLN 200 or € 50; for doctoral candidates – PLN 100 or € 25 (paid to the bank account: Credit Agricole IBAN PL 24 1940 1076 3101 7420 0000 0000).

The Academic Committee of the Conference includes:

prof. Jerzy Malinowski (president), dr hab. Katarzyna Kulpińska, prof. Irena Dżurkowa-Kossowska, prof. Jan Wiktor Sienkiewicz, dr hab. Joanna Kucharzewska, dr Małgorzata Geron, dr Ieva Pleikienė, dr Emilia Ziółkowska (secretary).

The post-conference volume will be published by the Polish Institute of World Art Studies, included in the List of publishing houses issuing peer-reviewed scientific monographs, published in the Announcement of the Minister of Science and Higher Education of January 18, 2019.

 


 

 

Recenzje  

Sztuka i utopia w kraju Sowietów

 

      W paryskim Grand Palais do 1 lipca można oglądać wystawę zatytułowaną „Rouge. Art et utopie au pays des Soviets” („Czerwony. Sztuka i utopia w kraju Sowietów”) (il. 1). Na przykładzie ponad 400 dzieł prezentuje ona różne oblicza sztuki rosyjskiej i radzieckiej, jej ewolucję od 1917 roku do śmierci Stalina i sposób, w jaki wpisywały się one w oficjalny dyskurs władzy.


il. 1. Na plakacie wykorzystano fragment plakatu Gustawa Kłucisa, „ZSRR brygadą uderzeniową proletariatu całego świata” (1931). © Grand Palais.

2019-06-04

Wystawa, rozmieszczona na dwóch poziomach, oferuje zwiedzającym układ chronologiczny i tematyczny zarazem, który pozwala zrozumieć, w jaki sposób sztuka ewoluowała, dostosowując się do zmieniającej się narracji oficjalnej i potrzeb władzy, pokazując zarazem typowe, ale i najciekawsze przykłady dzieł propagandowych.

 

Il. 2. I sala: „Zmobilizować masy”. Na pierwszym planie makieta Pomnika III Międzynarodówki Władimira Tatlina.

Wystawę otwierają prace z okresu tuż po Rewolucji, kiedy nowa władza szukała sposobów na utrwalenie i umocnienie swojego panowania, w dużej mierze opierając się na lewicujących artystach przedwojennej awangardy, zostawiając im jeszcze w tym okresie spory margines niezależności. Pojawia się tu kilka przykładów „okien ROSTA” – swego rodzaju plakatów propagandowych o intensywnych kolorach, prostym rysunku i ograniczonym tekście, skierowanych przede wszystkim do niepiśmiennych mas. Sąsiadują z nimi projekty i archiwalne zdjęcia ulicznych inscenizacji swoistych świąt nowego reżimu (np. rocznicy Rewolucji), bardzo popularnych w pierwszych latach istnienia nowego państwa. Kolejnym logicznym etapem ewolucji sztuki propagandowej – a zarazem wystawy – były monumentalne projekty, mające

 

il. 3. II sala: „Teatr, laboratorium nowego życia”. Na pierwszym planie makieta scenografii Lubow Popowej do przedstawienia „Wspaniały rogacz”, 1921.

udowodnić potęgę nowej władzy – w Grand Palais zaprezentowano m.in. brązowy odlew projektu pomnika Michaiła Bakunina autorstwa Borysa Korolowa, czy makietę pomnika III Międzynarodówki Władimira Tatlina (il. 2). Ten etap wystawy zamyka Czysty czerwony Rodczenki – „ostatni obraz”, będący zarazem symbolicznym zamknięciem epoki tradycyjnej sztuki i otwarciem na nowe, bardziej „produkcyjne” domeny, z których pierwszą przywołaną jest intensywnie rozwijający się na początku lat 20. teatr eksperymentalny. Na przykładzie czterech sztuk autorzy wystawy konfrontują stary, „burżuazyjny” teatr z nowym, „rewolucyjnym”, prezentują podejmowaną tematykę, estetykę awangardową i stosunek władzy do tej formy sztuki (wśród cytowanych dzieł figuruje m.in. odrzucona przez cenzurę sztuka Chcę mieć dziecko! Siergieja Tretiakowa, do której El Lissitzky i Wsiewołod Meyerhold stworzyli spektakularny projekt scenografii (prezentowany w Grand Palais w formie makiety). Obok projektów scenografii, m.in. makiety projektu Lubow Popowej do Wspaniałego rogacza Fernanda Crommelyncka (il.3), zaprezentowano również rysunki kostiumów i fragmenty nagrań archiwalnych.

Obok przestrzeni poświęconej teatrowi są dwie małe sale, wydzielone z „głównej” trasy zwiedzania, które z jednej strony pokazują inne oblicze sztuki tego okresu, stojące w sprzeczności z przeważającym wówczas radzieckim trendem awangardowym, z drugiej dostarczają dodatkowego kontekstu. W pierwszej z nich zaprezentowano prace artystów powstałego w 1922 roku Stowarzyszenia Artystów Rewolucyjnej Rosji, którzy w reakcji na dominującą estetykę awangardy zwrócili się w stronę stylistyki tradycyjnej, ale zaprzęgniętej do nowej, radzieckiej tematyki. Drugą przestrzeń poświęcono związkom między sztuką radziecką i niemiecką (a ściśle biorąc nurtem krytycznym Nowej Rzeczowości) z czasów Republiki Weimarskiej. Rok 1922 był dla Rosji – formalnie już Związku Radzieckiego – momentem powrotu na arenę międzynarodową także w dziedzinie sztuki: w tymże roku w berlińskiej Galerii Van Diemena zorganizowano pierwszą porewolucyjną wystawę sztuki rosyjskiej na Zachodzie. W Grand Palais sala ta więc odgrywa dwojaką rolę – z jednej strony pojawiają się w niej dzieła Otto Nagela i Georga Grosza, krytykujące społeczeństwo niemieckie z okresu po I wojnie światowej – analogicznie do dzieł propagandystów radzieckich, z drugiej jest właśnie przywołana wystawa berlińska.

Kolejna część wystawy została poświęcona: „Wymyślaniu na nowo przedmiotu codziennego” i prezentuje  przede wszystkim działalność artystów-„inżynierów” skupionych wokół Wchutemasu („Wyższe Pracownie Artystyczno-Techniczne” – uczelnia artystyczna działająca w Moskwie w latach 1920–1930), np. projekty ubrań i fragmenty tkanin, m.in. Warwary Stiepanowej, czy krzesło projektu Władimira Tatlina. Ta część wystawy jest stosunkowo mało rozbudowana, ale uzupełnia ją umieszczony tuż obok „Klub robotnika”, w którym odtworzono częściowo wystrój owych świetlic dla pracowników fabryk, autorstwa Wchutemasu, w tym wspólny stół do czytania. Rozłożono na nim kilkanaście numerów pisma „Lef”, regał na pisma i ulotki, portret Lenina i ciekawy stół-szachownicę.

„Klub robotnika” prowadzi do przestrzeni poświęconej architekturze – podążając logiczną drogą myśli radzieckiej, ewoluującej od sztuki użytkowej, przez aranżację wnętrz, do kompleksowej myśli architektonicznej – która od połowy lat 20. przyciągnęła uwagę władz jako dziedzina sztuki, mająca bezpośredni wpływ na życie człowieka. Spektakularne wieżowce, wzorcowe szkoły czy wspólne domy miały być nowym, idealnym otoczeniem dla nowego radzieckiego człowieka i jednocześnie go kształtować. W drugiej połowie lat 20. powstały utopijne projekty – niektóre zrealizowane, inne pozostałe w sferze marzeń i planów – przywołane za pomocą projektów, wizualizacji, zdjęć i fragmentów filmów z epoki.

 Na pozór paradoksalnie kolejną część wystawy poświęcono formom znacznie skromniejszym, a mianowicie szeroko rozumianym pracom na papierze – fotomontażom, kolażom, eksperymentom typograficznym w czasopismach, ulotkach czy na plakatach. Ta zmiana rejestru jest jednak logiczna – od utopijnych, ale – ciągle jeszcze – wysmakowanych estetycznie projektów przechodzimy do – ciągle jeszcze – awangardowych w formie, ale coraz bardziej agresywnie propagandowych prac. Nie jest więc zaskakujące, że kolejna sala zapowiada już przyszły triumf socrealizmu: odnajdujemy tu m.in. jeden z wczesnych  dużych obrazów przedstawiających Stalina (w stylu zaskakująco bliskim przedrewolucyjnym prymitywistom), nadnaturalnych rozmiarów robotnice i robotników, czy agitatora na spotkaniu w wiosce. Dysonans w tej części wystawy wprowadza „kącik” poświęcony Malewiczowi. Twórcy wystawy podkreślają, że jego powrót do abstrakcji pod koniec lat 20. stał w sprzeczności z drogą objętą przez partię i wiernych jej artystów, ale ten fragment ekspozycji wprawia w pewną konsternację. Malewicz, z kilkoma małymi, ascetycznymi obrazkami, dosłownie upchniętymi w kącie dużej sali zdominowanej przez potężne płótna, ginie, a autorzy komentarza nie wydobywają istoty sprawy, którą należałoby podkreślić: ów ślepy zaułek i niepasujące do reszty dzieła powinny stać się punktem wyjścia do bardziej ogólnego komentarza, który pozwoliłyby zwrócić uwagę na smutny los dawnej awangardy, która w pierwszych lata po Rewolucji służyła władzy, a w latach 30. wypadła z łask i stała się ofiarą prześladowań. W przyjętej na wystawie formie obecność Malewicza w tym właśnie miejscu i w takim kształcie wprowadza chaos w narrację, poza tym raczej logiczną.

Pierwszą część wystawy zamyka kino z lat 20.: fragmenty wyświetlane na wielkim ekranie doskonale ilustrują jego specyfikę – ograniczona intryga, krytyka postaw należących do przeszłości i kształtowanie nowych postaw, są łączone z eksperymentami z montażem bliskim kolażowi i fotomontażowi w fotografii i plakacie, przywołanych w poprzednich salach.

     Ta część wystawy, która została umieszczona na innym piętrze, rozpoczyna się więc również od kina – najbardziej demokratycznej ze sztuk, stanowiącej doskonały przykład przełomu, jaki nastąpił w  postrzeganiu roli artystów, a co za tym idzie – stosowanych przez nich środkach. Kino z lat 30., wprowadzające w drugą część ekspozycji, ma zdecydowanie inny charakter: eksperymenty formalne zostają odrzucone, pojawia się za to jasna, zrozumiała intryga. To uproszczenie środków i uwydatnienie oczywistego przekazu dotyczy wszystkich dziedzin sztuki: kolejne sale prowadzą przez różne aspekty socrealizmu w fotografii, sztukach scenicznych, architekturze i przede wszystkim malarstwie.

     Socrealistyczną wędrówkę rozpoczynamy od mrocznych czasów czystek stalinowskich, kiedy to w ponurym malarstwie czy agresywnie ideologicznych sztukach scenicznych, filmach i plakatach były piętnowane postawy wrogów klasowych lub przedstawiane procesy wrogów ludu. Jednocześnie gloryfikowano monumentalne przedsięwzięcia reżimu, takie jak budowa kanału białomorskiego, przywołana np. w fotomontażach Rodczenki.

      Z czasem pojawiają się kolejne tematy, np. utopijne projekty idealnego radzieckiego miasta, jakim miała się stać Moskwa (z których część, np. imponujące rozmachem metro, zrealizowano),  monumentalne obrazy, utrzymane w jasnej kolorystyce i ukazujące młodych ludzi o atletyczych ciałach czy też idylliczne przedstawienia dzieci, często w towarzystwie Lenina lub Stalina. Kultura wigoru, optymizmu, wiara w świetlaną przyszłość, gloryfikacja siły fizycznej, aktywności, ale i zdobyczy technologicznych Związku Radzieckiego odzwierciedlały nową linię ideologiczną reżimu: w świecie wolnym od wrogów ludu nowy radziecki człowiek mógł z optymizmem patrzeć i budować świetlaną przyszłość, której symbolem były niewinne dzieci, kształtowane przez swoich duchowych ojców – Lenina i Stalina.

 

Il. 4. X sala: „Międzynarodówka sztuki”. Po lewej: Boris Taslitzky, Ruchome schody w paryskim metrze wieczorem, 1935; po prawej: Renato Guttuso, Parobcy, 1949.

 Pomiędzy te socrealistyczne dzieła, podzielone na trzy sale tematyczne („Kultura wigoru”, „Stalinowski miasto” i „Świetlana przyszłość”), autorzy wystawy wpletli jeszcze jedną przestrzeń („Międzynarodówka sztuki”), przywołując w niej kilka przykładów artystów zagranicznych, którzy sympatyzowali ze Związkiem Radzieckim, m.in. Diego Riverę, Belga Fransa Masereela, amerykańskiego artystę Johna Reeda Cluba, artystów niemieckich czy francuskich (il. 4).

    Wystawę zamyka sala „Malarstwo historyczne i mitologizacja”, ilustrująca tendencję, która pojawia się pod koniec lat 40. i formalnie pozostaje bliska stylowi XIX-wiecznych Pieriedwiżników, tematycznie zaś koncentruje się na gloryfikacji postaci przywódców Związku Radzieckiego. Jest to więc swoista forma malarstwa hagiograficznego, mitologizująca zwłaszcza Lenina i Stalina (chociaż na zaprezentowanych obrazach pojawiają się również Mołotow czy Gorki). Dziełem zamykającym wystawę jest plakat przedstawiający Stalina, który „na Kremlu martwi się o każdego z nas”.  Moment śmierci Iosifa Wissarionowicza został słusznie wybrany jako data symbolicznie zamykająca wystawę. Choć ani socrealizm, ani propaganda nie znikają wraz jego odejściem z tego świata, niewątpliwie był to moment przełomowy, a w następnych latach, chociaż zmieniał się kontekst polityczny i społeczny, artyści często przejmowali modele wypracowane w latach1917-1953, których dotyczy wystawa.

    Ekspozycja w Grand Palais jest bardzo dobrze przemyślana i w większości doskonale zaprezentowana. Pomijając pewien niedosyt w części poświęconej Wchutemasowi czy dotyczący „kącika Malewicza”), jej twórcy skonstruowali logiczny i spójny dyskurs, pokazując różne aspekty radzieckiej sztuki i jej ewolucji w kilku dekadach, zachowując przy tym doskonałe proporcje między oryginalnymi dziełami, tekstem wyjaśniającym, dokumentami archiwalnymi czy filmami. Imponują piękne makiety projektów Tatlina, Meyerholda i Lissitzky’ego oraz Popowej. Pewne zastrzeżenia – z punktu widzenia wystawienniczego – można mieć jedynie do drugiej, socrealistycznej części wystawy, gdzie staje się ona nieco zbyt ciemna. Być może chodziło o nawiązanie do mrocznych czasów stalinowskich – organizatorzy zdecydowali się na ciemnoszary kolor ścian i dyskretne oświetlenie, akcentujące jedynie dzieła, ale pozostawiające resztę przestrzeni w półmroku. Jeśli wybór taki rzeczywiście był aluzją do ponurej epoki, to w większości przypadków spełnia swoje zadanie – nawet jasne, kolorowe obrazach, ukazujące np. roześmiane dzieci, stają się sztuczne i niepokojące, kiedy wyłaniają się nagle z półmroku. W kilku jednak sytuacjach, co niestety utrudnia lub wręcz uniemożliwia oglądanie, intensywne, punktowe światło i mocno zawerniksowane obrazy nie stanowią dobrego połączenia. W rezultacie Stalina przy trumnie Żdanowa Gerasimowa da się oglądać jedynie z boku pod ostrym kątem, a Stalina, Mołotowa i Woroszyłowa u wezgłowia Gorkiego Efanowa nie można obejrzeć w ogóle.

    Wystawie towarzyszy bogato ilustrowany katalog, który jednak nie jest mocną stroną całości. W dużej mierze przejmuje on zawartość wystawy, nie siląc się jednak na specjalne pogłębienie tematu, niezupełnie przejmuje natomiast odpowiada jej układowi, momentami sprawiając nieco chaotyczne wrażenie (np. po kilku pracach z okresu czystek stalinowskich pojawia się kilka stron poświęconych kanałowi białomorskiemu, po czym znowu wraca tematyka czystek – i trudno dopatrzeć się logicznej przyczyny takiego pomieszania, tym bardziej że nie występuje ono na wystawie). Dodatkowo sam układ książki pozostawia wiele do życzenia: główny tekst umieszczony jest na połowie strony i wydrukowany pogrubioną i niewyjustowaną czcionką, a obok pojawiają się nie tylko zdjęcia  z podpisami, ale też napisane mniejszą i niepogrubioną czcionką teksty w ramkach. W rezultacie sprawia to dość chaotyczne wrażenie i utrudnia lekturę tekstu i zorientowanie się w logice całości.

    Niezależnie jednak od tych niedociągnięć wystawa warta jest zobaczenia. Oferuje rzadko spotykane, przekrojowe i dobrze sproblematyzowane spojrzenie na sztukę tego specyficznego czasu, tym bardziej, że udało się zgromadzić na niej imponującą kolekcję, normalnie rozproszoną po wielu muzeach i kolekcjach prywatnych.     

    Twórcą wystawy był dr Nicolas Liucci-Goutnikov, kurator  Centre Pompidou, Musée national d’art moderne w Paryżu, autor kilku  wystaw,  tym “Reframing Modernism”  w National Gallery Singapore (2016) i “KOLLEKTSIA! Art contemporain en URSS et en Russie 1950-2000” (2016).

  Dr Magdalena Sawczuk

Ostatnie publikacje

SPRAWOZDANIE I BIBLIOGRAFIA / REPORT AND BIBLIOGRAPHY 2000-2015
więcej
KULTURA ARTYSTYCZNA T. 2
więcej
STUDIA Z ARCHITEKTURY NOWOCZESNEJ / STUDIES ON MODERN ARCHITECTURE, T. 6
więcej
ARTE DE AMERICA LATINA – SZTUKA AMERYKI ŁACIŃSKIEJ, NR 8
więcej
WORLD ART STUDIES 2018 T. 18
więcej
DAGEROTYP 2018 NR 1 (25)
więcej
POZA SERIAMI
więcej
ŹRÓDŁA DO DZIEJÓW SZTUKI / SOURCES FOR ART HISTORY, T. IV
więcej
ŹRÓDŁA DO DZIEJÓW SZTUKI / SOURCES FOR ART HISTORY, T. V
więcej
SZTUKA I KRYTYKA / ART AND ZARZĄDU PISNSŚ) 2019 NR 6 (81)
więcej
ART OF THE ORIENT, T. 7
więcej
PAMIĘTNIK SZTUK PIĘKNYCH / FINE ART DIARY, T. 8
więcej
SERIES BYZANTINA. STUDIESON BYZANTINE AND POST-BYZANTINE ART, VOL. XVI
więcej
STUDIA O SZTUCE NOWOCZESNEJ / STUDIES ON MODERN ART, T. 6
więcej
SZTUKA EUROPY WSCHODNIEJ / ИСКУССТВО ВОСТОЧНОЙ ЕВРОПЫ / THE ART OF EASTERN EUROPE T. VI
więcej
POZA SERIAMI / OUT OF SERIES
więcej

Ważna informacja

Zamknij
Ta strona używa plików cookies, aby ułatwić korzystanie z Serwisu. Jeżeli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku możesz zmienić ustawienia swojej przeglądarki. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. Więcej na temat plików cookies w Polityce cookies.