Hasło Instytutu
Polska wersja Polska wersja Polska wersja English version

Aktualności

2016-11-28

Zarząd Oddziału Toruńskiego  zaprasza na

ZEBRANIE NAUKOWE 

 

z wykładem prof. Mirosława Majewskiego (UMK; PISnSŚ)  Od Chiwy do Samarkandy przez Bucharę w dniu 6 grudnia 2016 o godz. 16 na Wydziale Sztuk Pięknych UMK.

 

 


 

 

ZAPOWIEDŹ VII KONFERENCJI SZTUKI NOWOCZESNEJ W TORUNIU

FORMIŚCI - BUNT - JUNG IDYSZ. W STULECIE POLSKIEJ AWANGARDY ARTYSTYCZNEJ  

FORMISTS - BUNT - YUNG YIDDISH.  IN HUNDRED YEARS OF THE POLISH AVANT-GARDE ART

TORUŃ,  7-9. 11. 2017

 

         Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata i  Zakład Historii Sztuki Nowoczesnej Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w związku ze stuleciem niepodległości  postanowiły poświęcić VII Konferencję Sztuki Nowoczesnej problematyce polskiej awangardy artystycznej lat 1917-1923, w szczególności trzem najważniejszym, lecz bardzo stylistycznie i programowo odmiennym grupom artystycznym.        

       Konferencja, która będzie mała miejsce w Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu, powinna objąć szeroki zakres zagadnień składających się na program, twórczość i działalność polityczno-społeczną tych grup. Formiści - najszersza z nich, była stowarzyszeniem skupiającym młodą generację twórców, podzieloną na nurty: ekspresjonistyczno-kubizujący (kubo-ekspresjonistyczny) oraz klasycyzujący (pod wpływem Eli Nadelmana), których program i twórczość ewoluowały w kierunku sztuki narodowej i państwowotwórczej, zmodernizowanej przez awangardę.  Bunt – to ściślejsza grupa ekspresjonistycznych artystów, związanych z Berlinem,  o radykalnie lewicowym programie politycznym, łączącym się jednak ze wsparciem Józefa Piłsudskiego, która poprzez geometryzację przedstawień po raz pierwszy w Polsce ewoluowała do sztuki abstrakcyjnej. Wreszcie Jung Idysz -  grupa twórców, która od ideologii żydowskiego "odrodzenia narodowego" przeszła do  lewicowego zaangażowania politycznego, tworząc odmienną, metaforyczną sztukę tzw. ekspresjonizmu żydowskiego, wyrażającą mistyczną - chasydzką wizję świata. Ruch artystyczny, którego szczyt przypadł na około 1920 rok, rozpoczął się w 1905 roku w kręgu krakowskiej grupy "Pięciu", a przede wszystkim w znakomitej twórczości polskich malarzy i rzeźbiarzy w kolonii w Paryżu, którzy reprezentowali szeroki przekrój kierunków i postaw od postimpresjonizmu (Ślewiński, Peske, Muter), przez fowizm (Stückgold, Gwozdecki), klasycyzm, często ewoluujący do Art déco  (Nadelman, Zak, Merkel), kubizmu (Marcoussis, Hayden, Lambert Rucki) i Ecole de Paris (Kisling). Ważne jest zbadanie fascynującego niemiecko-rosyjskiego pogranicza kulturowego na ziemiach polskich od Kowna po Katowice, skąd pochodziło wielu wybitnych polskich, niemieckich i żydowskich artystów. 

     Program konferencji podzielony zostanie na części: krajową (wewnątrzpolską) i międzynarodową, służącą badaniom porównawczym. Nasuwa się wiele zagadnień historycznych, społeczno-kulturalnych, ideowych, które w momencie wojennego rozpadu starego porządku pojawiły się, tworząc pełną napięć kulturę nowego państwa. Jaki był stosunek generacji młodej awangardy do poprzedniego pokolenia, skupionego w towarzystwach "Sztuka" czy "Wiener Sezession"? Czy był to generacyjny konflikt młodych ze starymi (jak w Niemczech) czy kontynuacja (Malczewski, Wyspiański, Pautsch)? Jak przedstawiał się stosunek członków  grup (i innych artystów) do okropności wojny, po której miało nastąpić wyzwolenie ludzkości, a nastąpiły nowe wojny i rewolucje. Stąd w twórczości "aktywistycznych" grup (jak Bunt) pojawiły się interpretacje Jezusa Chrystusa jako Nowego Człowieka - rewolucjonisty i ikonografia z Nowego Testamentu jako wyraz nadziei na zmianę.  A ten sam Jezus - Nowy Człowiek stawał się w twórczości żydowskich artystów  prorokiem, łączącym Stary i Nowy Testament, wprowadzającym Żydów do nowej, judeo-chrześcijańskiej Europy. Jak należy zdefiniować pojęcie grup artystycznych, z których Bunt był pierwszą założoną po ustaniu działań w Cesarstwie Niemieckim. Od Wiednia po Rygę, od Hamburga do Bukaresztu  powstawały grupy artystyczne o różnym programie, konstrukcji i formach działania, często poprzedzone  ruchem "niezależnych wystaw" i konfliktem pokoleń. Skąd czerpały on wiadomości o sztuce (z zadziwiającym „kanałem” w jidisz, łączącym Moskwę i Kijów przez Warszawę i Berlin z Paryżem i Nowym Jorkiem)? Jakimi cechami odznaczały się owe grupy? W jakich środowiskach egzystowały, komunikując się (lub nie)  przez własnych teoretyków i prasowych krytyków ze społeczeństwem. Jaką rolę spełniały  wydawane przez nie  pisma? Jak kontaktowały się ze światem, wysyłając członków i własne dzieła na wystawy do Paryża lub Berlina czy przedstawicieli na Kongres Sztuki w Düsseldorfie? Jaka była rola i pozycja kobiet w grupach? Jakie relacje między plastykami, literatami czy krytykami  w grupach? Jakie stosunki panowały w grupach wielonarodowych? 

Organizatorami konferencji są: dr Małgorzata Geron (autorka monografii Formistów; m.geron@poczta.fm) i prof. Jerzy Malinowski (autor monografii Buntu i Jung Idysz).     

 


 

SPRAWOZDANIE Z KONFERENCJI

 SZTUKA POLSKA NA ZIEMIACH ZACHODNICH I PÓŁNOCNYCH

OD 1981 R. DO WSPÓŁCZESNOŚCI. 

(WROCŁAW, 21-22. 11. 2016)

      W dniach 21-22 listopada 2016 roku odbyła się w Muzeum Architektury konferencja Sztuka polska na Ziemiach Zachodnich i Północnych od 1981 r. do współczesności. Zorganizowana została przez Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego – czyli prof. Annę Markowską i jej doktorantki: Reginę Kulik, Katarzynę Matuszczyk-Lu oraz Zośkę Reznik  – oraz Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata. Była to druga część konferencji. Jej pierwsza edycja dotyczyła okresu wcześniejszego, lat 1945-1980. Chronologiczna cezura wskazywała na moment załamania się konsensusowego ułożenia z władzą, co zmieniło temat, formę oraz obieg sztuk wizualnych.  Notabene, na rezultaty w dziedzinie architektury trzeba było poczekać dłużej, gdyż akurat w tej dziedzinie zmiany nie były już w latach 80. tak wyraźne.

         Obie konferencje uznać należy za pionierskie, gdy chodzi o kompleksową i gruntowną,  naukową refleksję o sztuce na tzw. Ziemiach Odzyskanych. Choć bowiem bieżące krytyczne monitorowanie-modelowanie sztuki owocowało w dobie PRL-u przeglądami typu Wystawa Plastyki Ziem Nadodrzańskich (1959), to naukowa refleksja historyczno-artystyczna skłaniała się raczej do uniwersalistycznych tez, pisanych z reguły z punktu widzenia Warszawy czy Krakowa. Metodę tę kontynuował nawet Piotr Piotrowski, najwybitniejszy znawca i metodolog powojennej sztuki Europy Środkowej, wpisując w taki model bliskich mu  – z racji miejsca zamieszkania – artystów poznańskich. Proponując tzw. horyzontalną historię sztuki zdekonstruował więc raczej relacje między wielkimi zachodnimi centrami (Paryż, Nowy Jork) a Polską, wskazując na żywotność powiązań Warszawy, Krakowa czy Poznania  z takimi ośrodkami jak m. in. Praga czy Budapeszt. W tym ujęciu  Ziemie Zachodnie i Północne czekają więc dopiero na wdrożenie horyzontalnej metody Piotrowskiego, a przymiarką do tych działań były właśnie obie konferencje.  Choć cezura stanu wojennego była graniczną datą dla całej Polski, celem obrad było m.in. przyjrzenie się czy i na ile specyfika Ziem Zachodnich i Północnych okazała się ważna dla sztuki także w okresie transformacji politycznej, po narodzinach  III Rzeczpospolitej. Nie chodziło bynajmniej jedynie o oczywiste konstatacje, iż w dobie komunistycznego centralizmu peryferyjne ziemie zachodnie i północne traktowane były inaczej niż centralne, a wejście Polski do Unii Europejskiej i ułatwienia w podróżowaniu spowodowały, iż mieszkańcy Wrocławia czy Szczecina zainteresowani sztuką współczesną częściej wybierali się na wystawy do Berlina niż np. do Warszawy. Wejście do Unii (2004) zmieniło bowiem w istocie mapowanie kultury, zachęcając do jej transnarodowego badania.

        Na dwudniowe obrady,  oprócz wrocławian (reprezentujących Uniwersytet Wrocławski), przybyła liczna ekipa referentów z takich ośrodków ja Szczecin (Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie) i Gdańsk (Akademia Sztuk Pięknych). W sumie uczestniczyło aktywnie 33 badaczy, w tym reprezentanci (poza wymienionymi już instytucjami) takich placówek naukowych jak: Uniwersytet Łódzki, Politechnika Białostocka, poznański Uniwersytet Adama Mickiewicza, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Akademia Pomorska w Słupsku oraz Uniwersytet Jagielloński. Dyskutanci zastanawiali się nad metodologią, podnosząc m.in. konieczność opisywania kontekstu  polskiej modernizacji,  transnarodowego podejścia do historii i zalety budowania lokalnej tożsamości w oparciu o kulturę sięgającą czasu sprzed 1945 roku, gdy omawiane ziemie należały do Niemiec. Zastanawiano się czy wielokulturowość Dolnego Śląska –  także powojenna, ze względu na osiedlanie się tam społeczności żydowskiej, greckiej, ukraińskiej czy  łemkowskiej – znalazła adekwatny wyraz w badaniach nad sztuką.  Zwracano również uwagę na konieczność policentrycznego widzenia polskiej kultury, testując nawet w jej ramach  koncepcję kolonializmu wewnętrznego. W pierwszym dniu obrad dominowała tematyka architektoniczna. Drugi dzień poświęcony został sztukom wizualnym. Osobny panel dotyczył sztuki z punktu widzenia samych artystów, którzy opowiadali o swoich doświadczeniach i realizacjach artystycznych.                                                                    


Prof. Anna Markowska


SPRAWOZDANIE Z KONFERENCJI

MEDIEVAL ART IN CENTRAL EUROPE

(NOWY SĄCZ, 20-23. 10. 2016) 

W dniach od 20 do 23 października odbyła się międzynarodowa konferencja pt.: Medieval Art in Central Europe, zorganizowana przez Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata oraz Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu we współpracy z Uniwersytetem Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Uniwersytetem w Ostrawie i University of Central Oklahoma. Konferencja, która odbywała się w położonym koło Skansenu „Miasteczku Galicyjskim”, nawiązywała do polskiej inicjatywy Seminariów Niedzickich, organizowanych w latach 1980-1991, z udziałem polskich, czesko-słowackich i węgierskich uczonych. Wydanych zostało 7 tomów, w których zebrano bogaty materiał porównawczy. Seminaria te odbywały się na zamku w Niedzicy na Spiszu, w miejscu ważnym zarówno dla polskiej, węgierskiej jak słowackiej historii. Mimo wielu ograniczeń natury  politycznej udało zorganizować niezwykle ciekawe spotkania tematyczne, które przyczyniły się do poznania badań naukowych naszych sąsiadów.

Po wielu latach powracamy do inicjatywy naszych poprzedników, reaktywując międzynarodowe spotkania. W konferencji w Nowym Sączu uczestniczyli uczeni z Czech, Polski, Węgier, Ukrainy, USA i Wielkiej Brytanii oraz przedstawiciele innych narodów, zamieszkujący w naszym kraju, Czech i Rumunii. Wśród wiodących tematów należy wymienić cały blok dotyczący sztuki na pograniczu świata Chrześcijaństwa wschodniego i łacińskiego, postulowany przez naszych poprzedników roku 1980. Po raz pierwszy pojawiły się zagadnienia roli kobiet w kształtowaniu się sztuki średniowiecznej w Czechach, na Morawach i w Polsce. Omawiano również zagadnienia związane z judaizmem i roli inskrypcji hebrajskich w sztuce średniowiecznej. Znalazły się także tematy wykraczające poza epokę, której poświęcono konferencję, referaty dotyczące architektury na pograniczu średniowiecza i renesansu, późnogotyckiego miniatorstwa oraz wzorów graficznych w nowożytnym malarstwie polskim.                                                                                    


Prof. Waldemar Deluga


SPRAWOZDANIE Z KONFERENCJI

ART AND RELIGIONS IN PRE-ISLAMIC CENTRAL ASIA

(KRAKÓW, 24-26. 10. 2016)

Międzynarodowa konferencja  Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata „Art and Religions in Pre-Islamic Central Asia”, która odbyła się w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie w dniach 24-26. 11. 2016 r., zgromadziła badaczy z Chin, Japonii, Rosji, Kazachstanu, Uzbekistanu, Azerbejdżanu, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Czech, Włoch, Holandii, Austrii i Polski. W ciągu trzech dni wygłoszono blisko 30 referatów, w ramach następujących sekcji: „Sztuka i ikonografia (Art and Iconography)”, „Sztuka naskalna (Rock Art)”, „Archeologia i Religia (Archaeology and Religion)” i „Religia (Religion)”. Tematy wystąpień prezentowały szerokie spektrum zagadnień związanych z różnymi aspektami sztuki i religii, sytuujących się na pograniczu archeologii, historii, historii sztuki, filologii. Duży blok wystąpień  w sekcji ikonograficznej dotyczył sztuki buddyjskiej, wśród których dyskutowano rezultaty nowych badań nad malowidłami w grotach Sinkiangu, aspekty sztuki Gandhary, tzw. „Jeleniowate Stele” z Sinkiangu, Ałtaju i Mongolii, a także aspekty sztuki helleńskiej i perskiej, także ich możliwe zapożyczenia w kulturze europejskiej. Drugi dzień zdominowały referaty poświęcone sztuce naskalnej - Kirgistanu, Kazachstanu, Uzbekistanu, południowej Syberii, Armenii, Azerbejdżanu. Dyskutowano problemy interpretacji zarówno przez pryzmat ikonografii, jak i usytuowania tej sztuki w krajobrazie. Religijne konteksty analizowano także w odniesieniu do rezultatów wykopaliskowych badań archeologicznych (Archeologia i Religia), jak np. ich możliwy związek danych archeologicznych z zaratusztrianizmem, czy też kwestie tatuażu w pochówkach ludów stepu. Finalnym dopełnieniem konferencji były referaty pokazujące trwałość przedislamskich tradycji w etnograficznych kontekstach, zarówno w zasadniczej Azji Środkowej (na przykładzie Kirgistanu), jak i południowej Syberii (na przykładzie Tuwy). Konferencji towarzyszyły ożywione dyskusje, a niezwykle przyjazny klimat stworzony przez Muzeum  bardzo przyczynił się do twórczej atmosfery konferencji.

Prof. Andrzej Rozwadowski

 


Ostatnie publikacje

SPRAWOZDANIE I BIBLIOGRAFIA / REPORT AND BIBLIOGRAPHY 2000-2015
więcej
STUDIA I MONOGRAFIE / STUDIES AND MONOGRAPHIES: t./ vol. T. 16: Anna Izabella Król, Chiny w latach 1898- 1937. Między artystyczną tradycją a sztuką Zachodu / China between artistic tradition and Western art. 1898 - 1937
więcej
STUDIA I MONOGRAFIE / STUDIES AND MONOGRAPHIES: t./ vol. T. 17: Agnieszka Kluczewska-Wójcik, Japonia w kulturze i sztuce polskiej końca XIX i początku XX wieku / Japan in the Polish art. and culture at the end of the 19th and the beginning of the 20th century
więcej
STUDIA I MONOGRAFIE / STUDIES AND MONOGRAPHIES: t./ vol. T. 18: Barbara Maria Perucka, Livre des merveilles. Burgundzka wizja Orientu późnego średniowiecza w miniaturach manuskryptu fr. 2810 z Bibliothèque nationale de France/ Livre des merveilles. A Burgundian vision of Orient in the late Middle Ages in the
więcej
STUDIA I MONOGRAFIE / STUDIES AND MONOGRAPHIES: t./ vol. T. 19: Maciej Tybus, Holendersko-japońskie związki kulturowe i inspiracje Japonią w sztuce holenderskiej XVII stulecia / The Dutch-Japanese cultural relationships and Japanese inspirations in 17th century Dutch art
więcej
​STUDIA I MONOGRAFIE / STUDIES AND MONOGRAPHIES: t./ vol. T. 20: Natalia Mizerniuk-Rotkiewicz, Muzeum Starożytności w Wilnie. Historia i rekonstrukcja zbiorów malarstwa i grafiki / Museum of Antiquities in Vilna. The history and reconstruction of painting and graphics collections
więcej
STUDIA I MONOGRAFIE / STUDIES AND MONOGRAPHIES: t./ vol. T. 21: Dorota Grubba-Thiede, Nurt figuracji w powojennej rzeźbie polskiej / Figurative tendencies in Polish postwar sculpture
więcej
STUDIA I MONOGRAFIE / STUDIES AND MONOGRAPHIES: t./ vol. T. 22: Mateusz Soliński, Lucian Freud – malarz ciała / Lucian Freud. The body painter
więcej
ŻRÓDŁA DO DZIEJÓW SZTUKI / SOURCES FOR ART HISTORY: t. T. III: Łukasz Kossowski, Małgorzata Martini (współpraca), Wielka fala. Inspiracje sztuką Japonii w polskim malarstwie i grafice / A Great Wave. Inspiration from Japanese art in Polish painting and graphic art
więcej
POZA SERIAMI / OUT OF SERIES: Светлана М. Червонная, Современная мечеть: отечеcтвенный и мировой опыт новейшего времени
więcej
POZA SERIAMI / OUT OF SERIES: Jan Wiktor Sienkiewicz, Artyści Andersa. Continuità e novità
więcej

Ważna informacja

Zamknij
Ta strona używa plików cookies, aby ułatwić korzystanie z Serwisu. Jeżeli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku możesz zmienić ustawienia swojej przeglądarki. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. Więcej na temat plików cookies w Polityce cookies.